پورتال سازمانی

پرتال سازمانی

پورتال هوشمند

چهارشنبه, 29 اسفند 1397
  • EN

    گزارش راهبری و هماهنگی در راستای استقرار

    زیرساخت ملی داده های مکانی )NSDI(جمهوری اسلامی ایران


    آذرماه 1394



    فهرست مطالب:

    مقدمه
                                                                                                                                 

    بخش الف - تعاریف و مفاهیم مورد نیاز به کار رفته در این گزارش                                       

    تعریف SDI

    برخی از مزاياي اصلی ايجاد و راه اندازي NSDI  در يك کشور                                                                                          

    اجزاي SDI                                                                                                                                                                          

    سطوح SDI                                                                                                                                                                        

    سرویس کاتالوگ ( آرشیو)  داده های مکانی(کاتالوگ سرویس)                                                                                      

    ژئوپورتال (Geoportal)                                                                                                                       

    بخش ب- گزارش پیشرفت کار استقرار زیرساخت ملی داده های مکانی (NSDI) توسط سازمان نقشه برداری کشور

    1- ایجاد و تکمیل پایگاه داده مکانی ملی (حفظ، نگهداری و ارایه اطلاعات توپوگرافی ملی) و ایجاد سرویس های مکانی تعامل پذیر بر روی محصولات و داده های مکانی ملی و زیربنایی کشور                                                                                                                

    1-1- ایجاد و تکمیل پایگاه داده مکانی ملی                                                                                                          8

    2-1- ایجاد سرویس های مکانی تعامل پذیر بر روی محصولات و داده های مکانی ملی و زیربنایی کشور                   12

    2- تدوین استاندارد و دستورالعمل                                                                                                                                     13

    3- شروع تولید فراداده های منتسب به داده های مکانی برای تمامی محصولات و نقشه های سازمان نقشه برداری کشور و ایجاد کاتالوگ سرویس محصولات سازمان نقشه برداری کشور                                                                                        15

    1-3- زیر طرح اول، تدوین ساز و کار مدیریت فراداده اطلاعات مکانی سازمان                                                       16

    2-3- زیرطرح دوم، همکاری در طراحی و پیاده سازی پایگاه داده فراداده اطلاعات مکانی                                      17

    3-3- زیرطرح سوم، همکاری در ورود فراداده به پایگاه فراداده ها                                                                        17

    4-3- زیرطرح چهارم، همکاری در طراحی و پیاده سازی سرویس فهرست اطلاعات موجود در سازمان(کاتالوگ سرویس)     18

    4- استقرار ژئوپورتال (پورتال مکانی) ملی NSDI                                                                                                                18

    5اقدامات آتی
     
       
                                                                                                                                                                                       
     21

    -------------------------------------------------------------------------------------------------------------


    مقدمه:

    گزارش حاضر در دو بخش تنظیم گردیده است. بخش اول (الف)، به تعاریف و مفاهیم واژه ها و اصطلاحات فنی به کار رفته در گزارش می پردازد و بخش دوم(ب)، پیشرفت کار استقرار زیرساخت ملی داده های مکانی )NSDI( جمهوری اسلامی ایران، توسط سازمان نقشه­ برداری کشور را ارایه می نماید. در بخش دوم، فعالیت های صورت گرفته توسط سازمان نقشه ­برداری کشور در راستای استقرار NSDI ، در چهار حوزه فعالیت کلی دسته بندی گردیده است که هر حوزه فعالیت نیز دارای اقدامات اجرایی است که به بیان آنها پرداخته خواهد شد.


    بخش الف - تعاریف و مفاهیم مورد نیاز به کار رفته در این گزارش


    تعریف SDI

    زیرساخت داده مکانی )SDI( که مخفف Spatial Data Infrastructure می باشد، يك زیرساختار و بستر ارتباطي بين پايگاه­ هاي داده مختلف و متعامل، سرويس ­های مکانی توزیع یافته، سرویسهای مدیریت آرشیو داده های مکانی کشور، كاربردها، فناوری­ های مکانی و سياست‌گذاري است که مي‌تواند دسترسي به داده ها و اطلاعات مکانی و پايگاه­ هاي داده مکانی دقيق و بهنگام را برای تمامی کاربران تخصصی و عموم مردم تسهیل سازد. 


    برخی از مزاياي اصلی ايجاد و راه ­اندازي NSDI  در يك کشور:
    • تسهيل در تبادل، ادغام و بكارگيري داده­ ها و اطلاعات مكاني
    • ايجاد فرصت­ هاي شغلي جديد
    • تسهيل در توسعه بازار اطلاعات و صنعت
    • ارائه خدمات نوين و بهينه به كاربران با استفاده از فناوري اطلاعات
    • افزايش امنيت اجتماعي با به كارگيري اطلاعات مكاني در مديريت بحران
    • ارائه خدمات بهينه به كاربران با بهره­ گيري از اطلاعات مكاني و بهره­ گيري بيشتر از بسترهاي توانمندسازي
    • افزايش منافع اقتصادي، اجتماعي و زيست­ محيطي حاصل از سرمايه­ گذاري­ هاي انجام شده بر روي داده ­هاي مكاني موجود توسط سازمان­ هاي مختلف
    • جلوگیری از موازی­ کاری ها و دوباره کاری ها در تولید نقشه و داده های مکانی

    اجزاي SDI   

    این زيرساختار شامل داده‌ها و اطلاعات پايه، نيروهاي انساني(توليدكننده‌ها و استفاده كننده‌ها)، قوانين و سياست ­هاي دسترسي به اطلاعات مکانی، استانداردهاي فني و روش­ هاي مختلف دسترسي بوده كه هر يك از اجزاء، بسته به شرايط و امكانات موجود يك کشور، طراحي و ساخته مي‌شوند. داده‌ها و اطلاعات مکانی در SDI ، شامل داده‌ها و اطلاعات پايه، داده­ ها و اطلاعات ادغام شده و سرویس های مکانی داده و فراداده مرتبط با آنها مي‌باشند.




     

    شکل 1: اجزای زیرساخت داده مکانی (SDI)


    سطوح SDI

    محيط SDI داراي خاصيت سلسله مراتبي (Hierarchy) بوده به اين مفهوم که ارتباط بين سطوح مختلف يک جامعه(محلي، شهري و استاني) جهت تبادل اطلاعات و سرويس ها در محيط­ هاي مختلف، فراهم مي‌شود. خاصيت سلسله مراتبي SDI امکان استفاده از اطلاعات مکاني موجود در آن و تبادل آنها بين سطوح مختلف و GIS هاي آن را فراهم مي­ کند. GIS با بهره گيري و استفاده از پايگاه ­هاي موجود و تعريف شده در بستر SDI (مانند: نقشه ­هاي توپوگرافي و لايه هاي اطلاعاتي شامل، آب، برق، گاز، عکس ­هاي هوايي و اطلاعات ديگر) همراه با داده ­هاي توصيفي مربوط به عوارض، امکان ايجاد يکپارچه پايگاه اطلاعات مکاني و توصيفي را فراهم مي کند. 




    شکل 2: نمودار سطوح زیرساخت داده مکانی (SDI)

    سرویس کاتالوگ(آرشیو) داده های مکانی(کاتالوگ سرویس)

    یکی از اهداف عمده ایجاد زیر ساخت داده مکانی(SDI) در جوامع، سهولت دسترسي و به اشتراک گذاری بهینه خدمات داده ها و اطلاعات مکانی است به نحوي كه بدون الزام به اشتراک گذاری داده ها، نيازهاي سازمان ها، ادارات، شهروندان، بخش خصوصي و به طور كلي جوامع مختلف را برآورده سازد. در راستای دستیابی به این هدف، یکی از مهمترین ابزاری که SDI برای سرویس دهی به کاربران ارائه می نماید، سرویس کاتالوگ داده می باشد. کاتالوگ داده­ هاي مكاني، جزء بسیار اساسی و پایه ای در اجرای SDI  و دسترسی و بازيابي داده ­های مکانی است. سرويس كاتالوگ داده­ هاي مكاني با بكارگيري فراداده (Metadata)(توضیحات در مورد داده نظیر تاریخ تولید، روش تولید، نام تولید کننده، آخرین تاریخ به روز رسانی داده، نحوه دسترسی به داده، اطلاعات سیستم تصویر و سیتم مختصات و سایر مشخصات فنی نقشه ها، اطلاعات از ساختار پایگاه داده و امثال این موارد که به آنها فراداده اطلاق می گردد)، امکان مدیریت فراداده ، امکان ورود فراداده به یک پایگاه فراداده و نهایتاً سيستمي استاندارد را براي جستجوي داده مكاني فراهم مي نمايد. در اين راستا هر حوزه يا منطقه، با توجه به نيازهاي خود اقدام به استفاده از استانداردهاي فراداده موجود مي نمايد.
    ژئوپورتال )Geoportal(

    پورتال مکانی Geospatial Portal)( که به صورت خلاصه به آن ژئوپورتال اطلاق می گردد، یک درگاه ورودی یا یک مسیر ورودی واحد تحت وب برای تمامی کاربران داده های مکانی است که به منظور جستجو، بازیابی، دسترسی و به اشتراک گذاری خدمات داده­ های مکانی در بستر SDI بکار می رود. این پورتال به عنوان یکی از قسمت­ ها و درگاه ورودی شبکه مرکز همانگی داده های مکانی ملی در NSDI مورد استفاده قرار می­ گیرد. 


    بخش ب- گزارش پیشرفت کار استقرار زیرساخت ملی داده های مکانی(NSDI) جمهوری اسلامی ایران توسط سازمان نقشه برداری کشور

    به استناد بند هـ ماده 46 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران و ماده 55 قانون مذکور، مسئولیت راهبری و هماهنگی استقرار NSDI ، در خرداد ماه 1389 از سوی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور وقت (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور) به سازمان نقشه ­برداری کشور تفویض گردید که در این راستا سازمان نقشه برداری کشور با جدّیت، فعالیت های لازمه درخصوص مطالعات و فرهنگ سازی و نیز پیاده سازی و استقرار NSDI را آغاز نمود

    در زمینه مطالعات، پژوهش های گسترده و مطالعات تطبیقی با سایر کشورهایی که NSDI پیاده نموده اند، صورت پذیرفت و همچنین در خصوص فرهنگ سازی، فعالیت‌های گسترده ای در زمینه آموزش و فرهنگ سازی عمومی به انجام رسید که رئوس فعالیت‌های مذکور به شرح زیر می باشد.

    ü    آماده­ سازی کارگاه کاربردهای SDI  در حوزه­ های مختلف جهت ارائه به مدیران و مدیران ارشد دستگاه های اجرایی کشور و             برخی استان ها


      
      

    ü       هماهنگی برای برگزاری دوره­ های آموزشی و توجیهی برای دستگاه های اجرایی گوناگون

    ü     تهیه جزوه آموزشی SDI جهت ارائه در کارگاه‌های آموزشی ملی و استانی

    ü      ارائه مفاهیم و اقدامات انجام شده در رابطه با SDI در نمایشگاه‌های ملی

    ü    تهیه و به روز رسانی بروشورهای اطلاع رسانی و پوسترهای نمایشگاهی به زبان‌های فارسی و انگلیسی در حد کاربران عمومی (عامه مردم) و کاربران تخصصی

    ü     برگزاری کارگاه آموزشی SDI در سطح استان‌ها

    ü     تهیه خبرنامه های GIS و SDI 

    در راستای پیاده سازی و استقرار NSDI جمهوری اسلامی ایران نیز، فعالیت‌های مستمری انجام شده که در چهار حوزه فعالیت کلی زیر در حال انجام و تکمیل می باشند: 
    1- ایجاد و تکمیل پایگاه داده مکانی ملی (حفظ، نگهداری و ارایه اطلاعات توپوگرافی ملی) و ایجاد سرویس های مکانی تعامل پذیر بر روی محصولات و داده های مکانی ملی و زیربنایی کشور

    1-1- ایجاد و تکمیل پایگاه داده مکانی ملی

    یکی از ارکان زیرساخت داده مکانی (SDI) ، داده مکانی است. به منظور تامین رکن داده در بستر NSDI ، ایجاد یک پایگاه داده یکپارچه تحت مدیریت کنترل متمرکز جهت ذخیره ­سازی داده ­های مکانی و توصیفی با کمترین افزونگی و مورد استفاده چندین کاربر بطور اشتراکی و همروند بر عهده سازمان نقشه برداری کشور گذاشته شده است که در حال تکمیل شدن است. این پایگاه داده مکانی ملی شامل موارد زیر است و میزان تکمیل داده ها(درصد موجود بودن) برای کل کشور و همچنین زمان­بندی تکمیل هر کدام نیز جلوی هر بند نوشته شده است.

    - اطلاعات مکانی پوششی  کل کشور (پایگاه داده مکانی پوششی در مقیاس 1:25000) (به میزان 100% اتمام یافته است. نقشه های 1:25000 هم اکنون در حال بهبود کیفیت بوده و برنامه به روزرسانی نیز وجود دارد).

    -  اطلاعات مکانی بزرگ مقیاس شهری (پایگاه داده مکانی 1:2000 شهرها) (تهیه نقشه حدود 960 شهر کشور به اتمام رسیده و ایجاد پایگاه داده مکانی از آنها به میزان 50% اتمام یافته و تا پایان سال 94 به اتمام خواهد رسید).

    -  اطلاعات مکانی رستری مانند تصاویر ارتوفتو (تصاویر هوایی رقومی اولتراکم) جدید.

    ارتوفتوهای استان گیلان به تعداد 1710 شیت 2000ام در قسمت­ های مربوط به اراضی شهری تهیه شده  است. برای استان مازندران 18 طرح پروازی بوده است که از این 18 طرح، پیش بینی می ­شود تا پایان سال 94 یک طرح پروازی تکمیل خواهد شد.




    شکل 3: نمونه هایی از تصاویر هوایی ارتوفتو شده که در پایگاه داده مکانی ملی وارد شده اند


    - اطلاعات پروژه ها و نقشه های موردی (به میزان 100% اتمام یافته)

    - سایر محصولات نقشه ای در مقیاس 1:25000 شامل (محصولات دوبعدی، سه بعدی، عکس نقشه ها و ژئودیتابیس)(به میزان 100% اتمام یافته)

    - محصولات نقشه ای متوسط و کوچک مقیاس شامل مقیاس های 1:50000 ، 1:100000 و 1:250000 کارتوگرافی(به میزان 100% اتمام یافته)

    - پایگاه داده نقاط مبنایی نظیر نقاط ترازیابی، ژئودزی و ...  و ایجاد شبکه های مربوطه، همچنین شبکه داده های DGPS (به میزان 100% اتمام یافته، لیکن نقاط مبنایی جدیدی در حال گسترش می باشند که به محض ایجاد نقاط جدید، پایگاه داده آنها ایجاد خواهند شد)

    - اسامی جغرافیایی (پایگاه داده ملی نام های جغرافیایی) (به میزان 100% اتمام یافته لیکن به طور مستمر در حال تکمیل و به روزرسانی می باشد).



                        شکل 4: نمونه ای از پایگاه داده مکانی نقشه های 1:25000 به همراه اسامی و نام های جغرافیایی

           - عکس های هوایی 1:40000 کشور و فتوموزاییک تهیه شده از آنها (به میزان 100% انجام شده)


             شکل 5: عکس های هوایی مقیاس 1:40000 به صورت موزاییک وارد پایگاه داده ملی کشور شده است

    - ایندکس تمامی نقشه ها و داده های مکانی ملی و سیستم کدگذاری ایندکس های مکانی مرجع(به میزان 100% انجام شده)

    - چارت­ های دریایی(سواحل و دریاهای ایران)، چارت­ های دریایی در دو مقیاس عمدتاً 100هزارم پوششی و 25هزارم تهیه شده اند.


               در مقیاس 100هزارم پوششی:

    ü     در قسمت مربوط به خلیج فارس حدود 90 درصد چارت­ ها تهیه شده‌اند ( قسمت مربوط به خوزستان باقی مانده)

    ü     در قسمت مربوط به دریای عمان که حدود 8 شیت 100 هزارم را پوشش می ­دهد­، شیتی تهیه نشده است.

    ü     در قسمت مربوط به دریای خزر که حدود 8 شیت 100 هزارم را پوشش می­ دهد­، شیتی تهیه نشده است.

     در مجموع می­ توان گفت در مقیاس 100هزارم پوششی 40% کار صورت گرفته است.


    در مقیاس 25هزارم:

    ü    در قسمت مربوط به سواحل جنوبی، خلیج فارس با سه استان مرز ساحلی دارد: در استان هرمزگان، چارت­ های دریایی که عمدتا چارت­ های ساحلی هستند، بصورت 100 درصد تکمیل شده، در استان خوزستان و بوشهر کمتر کار شده است.

    ü     دریای عمان در این مقیاس کاری صورت نگرفته

    ü     در قسمت مربوط به سواحل شمالی، دریای خزر با سه استان مرز ساحلی دارد: در استان مازندران 90 درصد شیت ­های 25هزارم پوششی تهیه شده‌اند. در استان گلستان 70 درصد و استان گیلان 80 درصد شیت­ های  25هزارم پوششی تهیه شده است.

    در مجموع می­ توان گفت در مقیاس 25هزارم، چارت­ های دریایی مربوط به 50% آب‌های تحت حاکمیت جمهوری اسلامی ایران، تهیه شده که 70 درصد آنها مربوط به سواحل کشور می‌باشند.


    2-1- ایجاد سرویس های مکانی تعامل پذیر بر روی محصولات و داده های مکانی ملی و زیربنایی کشور

    پس از ایجاد پایگاه های داده برای داده ها و محصولات فوق، مرحله مهم بعدی ایجاد و راه اندازی سرویس های مکانی تعامل پذیر بر روی محصولات و داده های مکانی ملی و زیربنایی کشور، به صورت برخط و مبتنی بر استانداردهای متن باز OGC ، به منظور نمایش و ارائه این اطلاعات به کاربران است. ارائه سرویس ­های نقشه‌ای و داده های مکانی از این جهت حائز اهمیت است که با توجه به دستاوردهای فناوری روز و به منظور امکان حضور در بستر SDI ، شایسته و بایسته است که تعامل سرورهای اطلاعات مکانی، در چارچوب استانداردهای OGC و در قالب استاندارد سرویس هایی از قبیل  WMS ، WFS ، WCS و WPS صورت پذیرند تا هم امکان تعامل صحیح با سایر سرورهای اطلاعات مکانی فراهم آید و هم در راستای بسترسازی SDI ملی و جهانی باشند. از طرف دیگر مناسب است با توجه به قوانین Copy right و همچنین محدودیت­ های تحمیلی بابت تحریم های اقتصادی، مانند اغلب سایر کشورهای دنیا، اقدام به راه­ اندازی سرورهای متن ­باز گردد.

    لذا در این راستا، سازمان نقشه­ برداری کشور (اداره کل GIS و SDI ) در حال راه اندازی و تکمیل این سرویس ها جهت ارائه اطلاعات پایگاه داده ملی به کاربران می باشد. تاکنون به میزان 60% از سرویس های مکانی آماده شده اند و تمامی سرویس های مکانی از داده ها و محصولات ذکر شده تا پایان سال 1394، به میزان 100% ایجاد خواهند شد و بستری ارزشمند برای SDI ملی خواهند بود. 

    در نهایت، فعالیت‌های سازمان نقشه­ برداری کشور در رکن داده، متمرکز بر ارتباط پایگاهی سرورهای جانبی کل سازمان و یکپارچه سازی آنها با داده­ های مکانی سازمان می شود. ارائه سرویس­ های نقشه ه­ای استاندارد به کاربران به صورت برخط علاوه بر کاربرد در پیاده سازی و استقرار NSDI ، کاربرد مستقل خود را برای تمامی کاربران نقشه و اطلاعات مکانی دارد که این مهم از دیگر اهداف اصلی سازمان بوده و با تکمیل این سرویس های مکانی، گامی مهم در جهت تحقق دولت الکترونیک نیز برداشته می‌شود.


    2- تدوین استاندارد و دستورالعمل

    پروفایل استاندارد فراداده(متادیتا) برای حداقل مستندسازی داده‌های مکانی در زیرساخت ملی داده‌های مکانی بر اساس استاندارد جهانی ISO19115 برای پیاده سازی NSDI تدوین شده است.

    استانداردهای OGC نیز برای ارائه وب سرویس‌های مکانی انتخاب گردیده و در ایجاد سرویس های مکانی ذکر شده در بند 1 فوق الذکر، استفاده و رعایت شده است.

    سایر استانداردها و دستورالعمل­ های لازم برای ایجاد تعامل و یکپارچه ­سازی داده­ های مکانی در چارچوب NSDI نیز از طریق مجری و برون سپاری در دستورکار قرار داشت و در سال 1393تکمیل گردید.

    همچنین هم اکنون، مجموعه مستندات، شیوه نامه ها، دستورالعمل ها و تجربیات مهم سازمان نقشه­ برداری کشور به عنوان اولین سازمان پیشرو در ایجاد SDI بخشی در ایران، با عنوان "اسناد توسعه NSDI" نیز به عنوان مستندات فنی بالادستی NSDI ، در سه قسمت و مشتمل بر 7 فصل در حال تدوین در سازمان نقشه برداری کشور می باشد. تاکنون قسمت اول آن که شامل 3 فصل می‌باشد، تکمیل گردیده و در نظر است تا آخر سال 94 نیز مابقی قسمت‌ها تکمیل و آماده بهره‌برداری گردند و عملاً مستندات مربوطه تا پایان سال 94 ، شامل دستورالعمل ها و مستندات مورد نیاز NSDI به میزان 100% به اتمام خواهد رسید. نمونه هایی از صفحات این مستندات را در شکل های بعد می توان ملاحظه نمود.








    شکل 6: نمونه هایی از صفحات مستندات مربوط به اسناد توسعه NSDI   ایران

    از لحاظ زمان­ بندی ارایه نتایج، در انتهای سال 94، بسته مستندات توسعه NSDI جمهوری اسلامی ایران و شیوه نامه ها و روش ­های ایجاد SDI  در سازمان­ ها و وزارتخانه ها و همچنین راه­کارها و دستورالعمل های ایجاد و توسعه SDI های استانی برای پیگیری و پیاده سازی در برنامه ششم توسعه به همراه نتایج مطالعات و استاندارد داده های مکانی، پروفایل استاندارد فراداده و سایر استانداردها و دستورالعمل ها و ضوابط فنی و اجرایی لازم ارایه خواهند گردید.

    3- شروع تولید فراداده های منتسب به داده های مکانی برای تمامی محصولات و نقشه های سازمان نقشه برداری کشور و ایجاد کاتالوگ سرویس محصولات سازمان نقشه­ برداری کشور
    به منظور امکان تعامل بین کاتالوگ سرویس های مختلف(خدمات آرشیو) در SDI، لازم است فراداده اطلاعات مکانی هر یک از پایگاه های داده مکانی ایجاد و ثبت گردند. ایجاد این کاتالوگ سرویس­ ها بر  اساس استاندارد فراداده برای حداقل مستندسازی داده­ های مکانی در زیرساخت ملی داده­ های مکانی تهیه می گردند. بدین منظور طرحی با عنوان "تهیه سرویس فهرست اطلاعات موجود در سازمان و فراداده ­های مربوطه" تدوین گردید. در این طرح ابتدا به فراداده های منتسب به محصولات و داده های سازمان نقشه­ برداری کشور به عنوان یکی از بزرگترین ارایه کنندگان داده های پایه ای و نقشه های پوششی ملی کشور، پرداخته شده است که بر اساس آن، ابتدا SDI بخشی(SDI سازمان نقشه برداری کشور) شکل گیرد و بر اساس تجربیات بدست آمده و با ارایه دستورالعمل ها و ضوابط و مستندات فنی که در بخش 2 توضیح داده شد، سایر وزارتخانه ها و سازمان های ملی و همچنین بخش های شهری و استان­ های کشور نیز بتوانند کاتالوگ سرویس فراداده و عملاً SDI بخشی خود را ایجاد نمایند و نهایتاً با ارتباط بین کاتالوگ سرویس­ ها و SDI های بخشی، محلی و استانی از طریق یک درگاه واحد (ژئوپورتال ملی، که در بخش 4 به توضیح آن پرداخته خواهد شد)، عملا NSDI ایران گسترش و توسعه یابد.


    شکل 7: نمونه ای از کاتالوگ سرویس محصولات سازمان نقشه برداری کشور

    شکل 8: شمایی از به اشتراک گذاری پایگاه داده مکانی و کاتالوگ سرویس ها توسط دستگاه های اجرایی مختلف در NSDI

    طرحی که در سازمان نقشه­ برداری کشور تعریف گردید، خود در چهار زیر طرح بشرح ذیل در اداره کل GIS و SDI سازمان نقشه برداری کشور تعریف گردید.

    • *تدوین ساز و کار مدیریت فراداده اطلاعات مکانی
    • *همکاری در طراحی و پیاده­ سازی پایگاه داده فراداده اطلاعات مکانی موجود
    • *همکاری در ورود فراداده به پایگاه فراداده
    • *همکاری در طراحی و پیاده­ سازی فهرست اطلاعات مکانی (کاتالوگ سرویس) موجود 

    1-3- زیر طرح اول، تدوین ساز و کار مدیریت فراداده اطلاعات مکانی سازمان 

    خود مشتمل بر بخش های شناسایی وضع موجود داده­ های مکانی سازمان و فراداده­ های مربوط به آنها، تعیین حداقل اقلام فراداده متناسب با هر محصول، نگاشت اقلام فراداده­ های موجود به استاندارد فراداده مذکور و تهیه فراداده استاندارد برای هر محصول است. 
    با برگزاری جلسات عمومی و انفرادی با متولیان تولید داده، مراحل مختلف طرح برای ایشان شرح داده شد و نقش ایشان در تعیین اقلام فراداده و استاندارد فراداده برای انتخاب اقلام فراداده تبیین گردید. همچنین نقش متولیان تولید داده در ورود فراداده به پایگاه فراداده بیان گردید. فهرست محصولات موجود در سازمان و اقلام فراداده برای هر یک از محصولات با کمک متولیان داده انتخاب شده است. در مرحله بعد اقلام فراداده به استاندارد فراداده نگاشت شد و مسیر ذخیره­ سازی هر قلم بر اساس استاندارد در پایگاه فراداده تعیین شد. پس از پایان مرحله نگاشت، اقلام فراداده محصولات یکسان­ سازی شده و دستورالعمل ورود فراداده به پایگاه داده تدوین گردید.
     
    با تدوین دستورالعمل ورود فراداده به پایگاه داده، متولیان داده می ­توانند از طریق واسط مورد نظر، فراداده اطلاعات مکانی مربوط به محصولات خود را وارد پایگاه داده فراداده نمایند.

    2-3- زیرطرح دوم، همکاری در طراحی و پیاده­ سازی پایگاه داده فراداده اطلاعات مکانی

    در این زمینه، به منظور ذخیره ­سازی فراداده در پایگاه داده تصمیم گرفته شد سلسه مراتب و ارجاعات استاندارد فراداده برای مستندسازی اطلاعات مکانی بصورت XML مستندسازی شود. این مرحله بطور کامل انجام شد و خروجی آن فایل XML بوده که دارای بیش از 25000 سطر است. لازم به ذکر است که حین نگاشت اقلام فراداده به استاندارد فراداده برای حداقل مستندسازی داده­ های مکانی در زیرساخت ملی داده‌های مکانی و همچنین مستندسازی سلسله مراتب و ارجاعات استاندارد فراداده در فایل XML، که اولین پیاده­ سازی استاندارد فراداده بوده، اشکالات موجود در استاندارد فراداده مذکور استخراج شده است. 

    در این راستا، نرم­ افزار متن­ باز PostGIS بعنوان سیستم مدیریت پایگاه داده انتخاب شده است. ذخیره ­سازی فراداده محصولات سازمان بر اساس استاندارد فراداده در دست انجام بوده و این پایگاه داده با نرم افزارGeoNetwork به عنوان کاتالوگ سرویس سازمان مرتبط گردیده است.

    3-3- زیرطرح سوم، همکاری در ورود فراداده به پایگاه فراداده ها

    در این زیرطرح هر مدیریت مسئول ورود فراداده مربوط به داده­ های خود به پایگاه داده است. XML استاندارد فراداده بخشی از محصولات سازمان به‌صورت اتوماتیک تهیه شده و در حال بارگذاری در پایگاه داده فراداده می باشد. مدیریت و برنامه­ ریزی جهت تهیه XML استاندارد فراداده سایر محصولات نیز دردست اقدام است. تاکنون حدود 20% از XML های فراداده‌های محصولات سازمان تولید گردیده‌اند و در نظر است که تا پایان سال 94، مابقی فراداده‌های محصولات سازمان که در اختیار مشتریان قرار داده می‌شوند تکمیل گردند.

    4-3- زیرطرح چهارم، همکاری در طراحی و پیاده­ سازی سرویس فهرست اطلاعات موجود در سازمان (کاتالوگ سرویس)

    در این مرحله انواع نرم‌افزارهای تولیدکاتالوگ سرویس ­هایی که در بازار موجود است اعم از تجاری و متن­ باز مورد بررسی قرار گرفته و مواردی از قبیل سازگاری با استانداردهای فراداده، توانایی جستجو، کاربر پسند بودن، پشتیبانی از استانداردهای مربوطه، متداول بودن و مقرون به صرفه بودن مورد ارزیابی قرار گرفت و در نهایت نرم افزار متن­ باز GeoNetwork به عنوان نرم‌افزار ایجادکاتالوگ سرویس انتخاب شد.



    4- استقرار ژئوپورتال (پورتال مکانی) ملی NSDI

    پورتال مکانی به منظور ایجاد بستری برای جستجو، بازیابی، دسترسی و به اشتراک گذاری داده ­های مکانی در بسترSDI مورد استفاده قرار می گیرد. این پورتال به عنوان یکی از قسمت­ ها و درگاه ورودی شبکه مرکز همانگی داده های مکانی ملی مورد استفاده قرار می­ گیرد.این سامانه به منظور ارائه سرویس­ هایOGC  مانند WMS,WMTS,WFS,WPS برای ارائه لایه ­های اطلاعات مکانی در بستر وب و سرویس CSW برای جستجوی فراداده محصولات سازمانی ایجاد گردید. تمامی نرم افزارها و زبان­ های برنامه ­نویسی در این سامانه به صورت متن باز است. این سامانه به علت متن باز بودن قابلیت توسعه کامل را دارا می‌باشد .


    شکل 9: صفحه اصلی نسخه اولیه و آزمایشی پورتال مکانی سازمان نقشه برداری کشور به عنوان هسته اولیه ژئوپورتال NSDI ایران

    این پورتال با استفاده از بستر GeoNode در حال ایجاد می باشد. وب سرویس‌های لازم برای تکمیل این نرم افزار در سازمان نقشه برداری کشور ایجاد می شود و در اختیار تمامی کاربران قرار می گیرد. طراحی این سامانه به صورت توزیع یافته می باشد تا بتواند به عنوان پایه ­ای برای ژئوپورتال ملی NSDI قرار گیرد. این پورتال بر اساس استانداردهایOGC در حال پیاده ­سازی است و پس از اتمام، هر ارگان یا دستگاه اجرایی با رعایت استانداردهای مذکور، قابلیت اتصال به این پورتال را دارد. این پورتال به گونه ای طراحی می شود که تمام ارگان­ ها و سازمان­ های کشور بتوانند خدمات اطلاعات و لایه های مکانی خود را به اشتراک گذارند.



    شکل 10: نحوه ارتباط دستگاه های اجرایی کشور با پورتال مکانی ملی و ارتباط کاربران با آن


    شکل 11: نسخه آزمایشی بخش مدیریت فراداده و جستجوی لایه های مکانی در پورتال مکانی

    این پورتال باید امکان جستجوی داده های مکانی، به صورت توزیع یافته، با استفاده از ثبت کاتالوگ سرویس های سازمان‌های مشارکت کننده در SDI ملی ایران را برای طیف وسیعی از کاربران فراهم نماید(کاتالوگ سرویس در بخش 3 توضیح داده شد). بدین منظور، جهت تعامل با کاربر و راحتی دسترسی به اطلاعات مورد نظر کاربر، سیستم جستجوی پیشرفته ای در پورتال مکانی در نظرگرفته می شود، به نحوی که با دادن مختصات یا حدود منطقه مورد نظر از سوی کاربر، ورود بازه تاریخ تولید داده در صورت نیاز و همچنین وارد نمودن نام لایه مورد نظر (نظیر راه، خط انتقال نیرو، رودخانه و ...)، می توان لایه مورد درخواست کاربر در آن محدوده مکانی و در بازه زمانی مورد نظر را بازیابی نمود و به همراه سایر اطلاعات فراداده نمایش داد و نحوه دسترسی به آن داده را برای کاربر فراهم نمود و تسهیل ساخت.


    شکل 12: نمونه آزمایشی بخش جستجوی پیشرفته داده های مکانی در پورتال مکانی

    به منظور برقراری امنیت داده ها در سرورهای مورد استفاده، از سیستم عامل لینوکس به عنوان سیستم عامل متن باز ژئوپورتال استفاده شده است تا امکان نفوذ به سرورها را به حداقل برساند. بسترسازی ایجاد ژئوپورتال ملی NSDI کشور، توسط سازمان نقشه برداری کشور، تا کنون 85 درصد پیشرفت داشته است و تا پایان سال94 ، ژئوپورتال ملی به پایان و پیشرفت 100% خواهد رسید.
    اقدامات آتی

    با عنایت به مطالب یاد شده در این گزارش و نتایج عملیات اجرایی سازمان نقشه برداری کشور، تا پایان سال 1394، علاوه بر استقرارSDI سازمان نقشه برداری کشور، عملاً هسته اولیه SDI  ملی جمهوری اسلامی ایران پیاده­ سازی خواهد گردید.

    پس از آن لازم است که از سال 1395، سازمان‌ها و دستگاه­ های اجرایی متولی داده‌های مکانی، که عضو کمیته هماهنگی SDIملی می‌باشند، بر اساس دستورالعمل‌ها و استانداردهای تدوین شده، سرویس‌های مکانی و فراداده محصولات خود را ایجاد نموده و در چارچوب سیاست دولت الکترونیک، برای استفاده کاربران ملی، قابل ارائه نمایند. در این راستا ضروری است، کمیته هماهنگیSDI ملی ایران، در زیرمجموعه شورایعالی نقشه برداری کشور فعالیت­ های خود را از سرگیرد. 
    نهایتاً تمامی دستگاه­ های اجرایی کشور، کاتالوگ سرویس مکانی خود را در ژئوپورتال ملی ایجاد شده ثبت نمایند. بدین ترتیب عملاً خدمات داده های تمامی سازمان ها و وزارتخانه های کشور بر اساس سیاست گذاری های خود و در بستر NSDI  در اختیار قرار خواهد گرفت.



    DOURAN Portal V4.6.1.0

    V4.6.1.0